جدیدترین اخبار >>> خواستن از شما یافتن از ما



منتشر ‌شده ‌در ۱۳۹۶/۰۴/۲۱ ساعت ۱۰:۱۴     منبع خبر:

فقط کافی است گوشی موبایلتان را بردارید و کنار آن همه آدرس کانال و روبات، عنوان  bookindexbot@ را انتخاب کنید و در کوتاه‌ترین زمان بعد از نوشتن نام نویسنده یا کتاب مورد نظرتان، به اطلاعات کافی و مشابه دیگر آن کتاب دسترسی پیدا کنید؛ آن هم بدون هیچ معطلی مثل معطلی در صفحات سایت‌های مشابه برای لودشدن اطلاعاتی که گاهی آخرش هم نتیجه‌ای ندارد.

این کاری است که مهندس علی سهرابی، برنامه‌نویس و اردشیر بهجت، مدیر داخلی انتشارات بهجت انجام داده‌اند؛ ساخت خلاقانه موتور جست‌وجوگر کتاب‌یاب بدون دریافت پول از هیچ نهاد خاصی. حتی بدون هیچ تبلیغات ویژه‌ای.

فقط کارشان دهان‌به‌دهان چرخیده، آنقدر که در نمایشگاه کتاب امسال به‌عنوان یکی از مهم‌ترین موتورهای جست‌وجوگر کتاب‌یاب معرفی شد و تراکنش مخاطبانش به رقم بالایی دست پیدا کرد. تمام اینها کافی بود تا پای صحبت‌های اردشیر بهجت، کارشناس حوزه چاپ و نشر بنشینیم و ماجرای ساخت این روبات را بشنویم.

اصلا چه شد که در دنیای نه‌چندان به‌روزشده کتاب در ایران، شما به فکر راه‌اندازی یک موتور جست‌وجوگر افتادید؟
حدود یکی دو سال پیش که بازار تلگرام و روبات‌های تلگرامی داغ شده بود، من و دوستم، مهندس سهرابی که هر دو از شیفتگان کتاب هستیم، به ذهنمان رسید که منبع مهمی در حوزه یافتن کتاب در تلگرام و از طریق روبات ایجاد کنیم. بعد کار را تقسیم کردیم. من سال‌ها بود که در حوزه نشر همراه پدر و پدربزرگم مشغول کار بودم. مهندس سهرابی هم از قدیمی‌های برنامه‌نویسی بود. ما حدود ۶‌ماه پیوسته در هر هفته ۲یا ۳جلسه طولانی مدت می‌گذاشتیم و در آن، کار و ابعادش را تعریف می‌کردیم. من راهکارهای کتابی را می‌گفتم و او راهکارهای مربوط به تخصص خودش را.

و این جلسات طولانی بالاخره چه زمانی به نتیجه رسید؟
تقریبا از فروردین سال ۹۴بود که روبات bookindex راه‌اندازی شد.
اگر من الان به سراغ روبات شما بروم، دقیقا اطلاعات کدام دسته از کتاب‌ها را می‌توانم جست‌وجو کنم؟
اطلاعات تمام کتاب‌هایی که در ایران منتشر شده‌اند، از ۱۰۰سال پیش تا تقریبا یک هفته قبل از جست‌وجوی هر مخاطبی، در این نرم‌افزار ثبت شده است.

چه دایره وسیعی را پوشش داده‌اید. چون حتی در سایت خانه کتاب هم دامنه اطلاعات تا این حد وسیع نیست. این اطلاعات را از کجا به‌دست می‌آورید؟
داده‌های این روبات از چند طریق تهیه می‌شود. خود ما بیش از ۱۵سال است که کتابفروشی داریم و بخشی از داده‌ها حاصل سال‌ها فعالیت اختصاصی‌مان در حوزه کتاب است. بخش دیگری از اطلاعات را از طریق فیپا و شابکی که برای چاپ کتاب آماده می‌شود، به‌دست می‌آوریم. بعد از مذاکره با تعدادی از توزیع‌کنندگان کتاب توانستیم داده‌های آنها را نیز به روباتمان اضافه کنیم.

ولی در مجموع، ما بخش عمده اطلاعات را از کتابخانه ملی دریافت کرده‌ایم. با این اوصاف، ما اطلاعات بیش از چند میلیون کتاب را در این موتور جست‌وجوگر افزوده‌ایم. اینکه مخاطب صرفا در چندثانیه می‌تواند به یکی از این چند میلیون داده دسترسی پیدا کند، مسلما شاهکار مهندس سهرابی است که توانست چنین برنامه حرفه‌ای و دقیقی را بنویسد.

از همان پایان سال ۹۴تا امروز‌، بیشترین استفاده مخاطبان از روبات شما، در ایام نمایشگاه کتاب بوده است. راهکارتان برای مهم‌ترین اتفاق کتابی کشور چه بود؟
ما از همان اردیبهشت سال ۹۵به این فکر افتادیم که وقتی تمام داده‌های کتابی را در اختیار داریم، چرا به مخاطبان نمایشگاه که معمولا در پیدا کردن کتاب‌هایشان دچار سردرگمی می‌شوند، کمک نکنیم؟ بنابراین، به سراغ خانه‌کتاب رفتیم و اطلاعات ناشران را گرفتیم و در کنار هر کتابی که در نمایشگاه وجود داشت، اطلاعات مربوط به سالن و غرفه را هم نوشتیم. با همین راهکار در نمایشگاه سال گذشته با استقبال بی‌نظیر مردم مواجه شدیم. تا روزهای پایانی بیست و نهمین نمایشگاه کتاب تهران، با بیش از ۴۰هزار تراکنش اطلاعاتی مواجه شدیم.

البته این را هم درنظر بگیرید که ما هیچ کار تبلیغاتی خاصی هم انجام ندادیم. امسال در سی‌امین دوره نمایشگاه به این نتیجه رسیدیم که نرم‌افزارمان را کمی عمومی‌تر به دیگران معرفی کنیم. خلاصه، به سراغ کمیته اطلاع‌رسانی رفتیم و آنها نیز از کارمان استقبال کردند و موتور جست‌وجوگر کتاب ما را به‌عنوان یکی از سامانه‌های اصلی معرفی کردند. همین شد که استقبال مخاطبان نیز افزایش یافت، در حدی که در نیمه ایام نمایشگاه بیش از ۸۰هزار تراکنش جست‌وجوی کتاب داشتیم؛ یعنی تقریبا ۲ برابر تمام ۱۰ روز نمایشگاه سال گذشته و البته در روزهای پایان این دوره آمارها به بیش از ۱۲۰هزار تراکنش رسید.

تا پیش از موتور جست‌وجوگر شما آیا هیچ موتور مشابهی وجود داشته است؟
تا آنجا که من و مهندس سهرابی تحقیق و بررسی کرده‌ایم، تا‌کنون هیچ موتور جست‌وجوگری نبوده که تا این حد اطلاعات داشته باشد و به غلط املایی هم حساس نباشد. برای این ادعا می‌توانم به دانشجویان برنامه‌نویسی در دوره دکتری اشاره کنم که چندین نوبت از مهندس سهرابی دعوت کردند تا درباره راهکارهایش جهت این برنامه‌نویسی دقیق سخنرانی کند. من نیز تاکنون هیچ موتور جست‌وجوگر مشابه خارجی ندیده‌ام و دوستانم در خارج از کشور و حتی محققانی برایم پیام فرستاده‌اند که دارند از این موتور استفاده می‌کنند و کارشان را توانسته‌اند با آن راه بیندازند.

این همه وقت گذاشتن و فعالیت متفاوت انجام دادن و کار دیگران را راه انداختن، برایتان چقدر درآمد داشته است؟
راستش هیچ درآمدی! من و دوستم تمام این کارها را به‌صورت رایگان انجام داده‌ایم؛ یعنی نه برای فعالیت خودمان از جایی حمایت شده‌ایم و نه جایی به ما کمک کرده و نه از کسانی که اطلاعات گرفته‌ایم، درخواست و دریافت مالی داشته‌ایم. ما هم جزو همان دسته از افرادی هستیم که دوست دارند رد پای فرهنگی از خودشان به جا بگذارند و برای بچه‌هایشان در آینده‌ای دور یا نزدیک بگویند: آن کار فرهنگی مهم را ما انجام دادیم. هرچند این را هم بگویم که اگر قرار بود یک برنامه‌نویس و یک شخص مطلع از حوزه کتاب دست به چنین کاری بزند، حتما چند ده‌میلیون تومان باید هزینه می‌کرد ولی رابطه دوستانه و البته علاقه زیاد ما به این حوزه، مانع از ایجاد چنین خرج‌هایی شد.

حالا تمام زحمت‌ها را صرفا با آرزوی ردپای فرهنگی می‌خواهید جبران کنید؟ یعنی هیچ هدف مالی ندارید و حتی اگر جایی از شما حمایت کند، مانع می‌شوید؟
گرچه مسائل مالی برایمان اهمیت دارد، چون اگر امکانات مالی بهتری داشتیم، قطعا خدمات و تبلیغات بیشتری می‌توانستیم برای روباتمان فراهم کنیم، اما از همان ابتدای کار خوب می‌دانستیم که با هدف کسب درآمد نباید شروع کنیم. در واقع درآمدزایی از اولویت‌های اولیه کاری ما نبوده وگرنه پیشرفت کار تا به این مرحله نمی‌رسید و شاید یکی از دلایل بی‌رقیب بودن این کار، نداشتن توجیه اقتصادی است. حالا که به سرانجام نسبی رسیده و میوه‌های این کار قابل استفاده شده‌اند، ایده‌هایی به‌عنوان درآمدزایی در سرداریم؛ البته به‌طوری که ما را از هدف فرهنگی که در شروع کار داشتیم دور نکند. هرچند ما مخالف حمایت‌های مالی نیستیم و از آن استقبال هم می‌کنیم.

الان شما به تمام اهداف و آرزوهایی که برای موتورجست‌وجوگرتان داشتید رسیده‌اید و کارتان تمام‌شده است؟
البته اهداف ما خیلی بزرگ بوده و هست. مثلا اگر ما به اطلاعات کتابخانه‌های کشور دسترسی داشتیم، هر مخاطبی می‌توانست به‌سادگی متوجه شود که کتاب مورد نظرش هم‌اکنون در کدام کتابخانه‌ کشور موجود است یا اگر می‌توانستیم با کتابفروشی‌ها ارتباط برقرار کنیم، به سادگی مخاطب متوجه می‌شد که برای خرید کتاب باید به کدام کتابفروشی در کدام شهر و محله سر بزند. ما می‌توانیم این برنامه را تحت اپلیکیشن یا سایت در اختیار مخاطب قرار دهیم ولی هزینه فراهم کردن شرایط برای هر دو کار، بسیار بالاست و ما دیگر قادر نیستیم که چنین کاری انجام دهیم. خلاصه، اگر حمایت مالی از ما صورت نگیرید، در همین سطح باقی خواهیم ماند و به قول معروف درجا خواهیم زد.

استقبال از آن سوی مرز
هنوز شهرت bookindexbot@ آنقدر زیاد نشده که بتوانیم ادعا کنیم هر ایرانی کتابخوانی، در وقت ضرورتش سراغ این جست‌وجوگر کتاب می‌رود و از طریق آن کارش را راه می‌اندازد. اما این دلیل کافی نیست تا خارجی‌ها ایندکس بوک را نشناسند. غیراز تمام کسانی که از کشورهای مختلف به‌نحوی با اردشیر بهجت ارتباط برقرار کرده‌اند و از فواید و اهمیت کارش گفته‌اند،

همین چند وقت پیش بود که شخصی ایرانی از کتابخانه عراق با بهجت تماس می‌گیرد و می‌گوید که من هم یکی از کاربران روبات شما هستم و جالب است که بدانید در این چند وقت بسیار زیاد از آن استفاده کرده‌ام. بعد او حرفش را اینطور ادامه می‌دهد که در جهان عرب اصلا چنین موتورهای جست‌وجوگری وجود ندارد و چون خود من در یکی از کتابخانه‌های عراق مشغول به‌کار هستم، می‌خواهم اطلاعات کتابی دانشگاه‌های عراق را در اختیارتان بگذارم تا محققان ایرانی هم بدانند که کدام کتاب‌های باارزش در کتابخانه ما هست.

اولش همه‌‌چیز فقط یک پیشنهاد بود؛ یک پیشنهاد جذاب. بهجت فکر‌هایش را می‌کند و خلاصه، به این نتیجه می‌رسد که بخشی در روباتش با عنوان «بین‌الملل» ایجاد کند و آغاز کار با همان پیشنهاد کتابخانه امام حسین(ع) کربلا که یکی از بزرگ‌ترین کتابخانه‌های عراق است، باشد. حالا در این بخش بیش از ۱۰۰هزار عنوان از کتاب‌هایی که در کتابخانه امام‌حسین(ع) موجود است، قابلیت جست‌و‌جو کردن دارند و به‌زودی اطلاعات همه کتابخانه‌های دانشگاه‌های عراق هم در اختیارشان قرار خواهد گرفت که به این موتور جست‌وجوگر اضافه خواهد شد. البته، نکته مهم این است که چنین کارهایی کاملا رایگان انجام شده و بهجت و مهندس سهرابی هیچ هزینه‌ای بابت کارشان دریافت نکرده‌اند.