امامزاده صالح نام آرامگاهی در محله تجریش تهران است.این آرامگاه را منسوب به صالح پسر امام موسی کاظم (ع) می‌دانند. صحن و حیاط این بقعه گورستان عمومی بود و در بیست سال اخیر اثر گورها را از بین برده‌اند و فقط تعداد محدودی از سنگ قبرها را باقی گذاشته‌اند.

از جمله سنگ قبر محمدولی خان تنکابنی (سپهسالار اعظم). گفته می‌شود که سر این امام زاده در این آرامگاه مدفون است و بدن وی نیز در آرامگاهی با نام مشابه (واقع در میدان عالی قاپو اردبیل) آرمیده‌است.

بنای بقعه اصلی شامل ساختمان چهارگوش بزرگ و مستحکمی با دیوارهای قطور است و فضای درونی آن تقریبا ۵٫۶ متر مربع مساحت دارد. وضع طاق‌نماها و معماری ساختمان و پوشش آن از معماری بناهای سدهٔ هفتم و هشتم است.

گنبد کاشی کاری شده بقعه در سال ۱۳۳۸ در آخرین سال عمر حسن فداکار با هزینه شخصی تعمیر و کاشی کاری مجدد شد.

محوطه امامزاده صالح پیش از تغییر فضای خیابانی تجریش، محوطه‌ای کاملا محصور شده همچون دیگر زیارتگاه‌های ایران بوده‌است ولی امروزه از حصار دیوارها خارج شده‌است.

بقعه و بارگاه و صحن گسترده امامزاده صالح (ع) به مساحت سه هزار متر مربع یکی از بزرگترین و باشکوه ترین امامزاده های ایران است.

امام زاده صالح (ع) بر اساس کتیبه بالای سردر صحن و زیارتنامه از فرزندان بلافصل حضرت امام موسی کاظم (ع) و برادر امام رضا (ع) معرفی شده است.

این امامزاده، نه تنها در تهران بلکه در ایران و حوزه‌های شیعه نشین جهان که هر سال تعداد زیادی از مشتاقان را از گوشه و کنار ایران، عراق، پاکستان، افغانستان و لبنان به خود می‌طلبد، شهرت دارد.

بنای اصلی و اولیه بقعه به صورت چهارگوش و مربع شکل بزرگ و باشکوهی است که فضای درونی آن ۴۲۲ هزار و ۵۰ متر مربع وسعت داشته و دارای دیوارهای قطوری است که با توجه به وضع طاق نماها از نظر سبک و شیوه معماری به بناهای دوران ایلخانی همانند و به احتمال زیاد در سده هفتم و هشتم هجری و قدیم تر ساخته شده است.

گنبد شلجمی شکل آن با کاشی‌های زیبا پوشیده شده است. این گنبد در سال ۱۳۲۳ شمسی به همت حسن فداکار تعمیر و کاشیکاری آن به صورت اولیه تجدید شده است.

احداث گنبد کنونی همراه با تزیینات و مقرنس کاری و نقاشی های ظریف و اصلاحات داخل حرم، تعمیرات و پاره ای الحاقات و به طور کلی استحکام بخشی را به هاکو میرزا ملقب به بهادرخان پسر حسنعلی میرزا شجاع السطنه و نوه فتحعلی شاه نسبت داده اند.

بنا به شواهد در امامزاده صالح کتیبه ای به سال ۷۰۰ قمری وجود داشته که ظاهرا در تعمیرات و تغییر مدخل بنا از میان رفته است که بنا بر آن همزمان با پادشاهی غازان خان نخستین ایلخان مسلمان مغول و مروج اسلام در میان مغولان بوده است.

در داخل حریم وسیع امامزاده صالح صندوقی چوبین وجود دارد که احتمالا به دوران اواخر صفوی یا افشار تعلق دارد و ضریح ممتاز نقره‌ای آن که اضلاع شرقی و شمال شرقی و غربی آن دارای محفظه مشبک مزین به نقره و ضلع جنوبی آن مشبک چوبی است از وقفیات مرحوم آقای میرزا سعیدخان وزیر امور خارجه اواخر قاجار است.

سالهاست که "نمک" به عنوان نذر اصلی در گرفتن حاجات از امامزاده صالح شناخته میشود. به این ترتیب که متوسلان، خود را متعهد میسازند که در صورت حاجت روا شدن، بسته‌های نمک را به تعدادی مشخص، در میان زائران پخش کنند. در تحقیقات به عمل آمده در این خصوص مشخص شد در ایام قدیم چنین رسمی وجود نداشته و مردم اکثرا به روشن کردن شمع و نذر و نیاز در این محل میپرداخته‌اند. تجریش، مدفن این حضرت، در ایام تابستان از آب و هوایی خوش برخوردار بوده و در روزگاران قدیم، زائران زیادی را جذب میکرده است اما در ایام زمستان به دلیل سرما و یخبندان و نبودن جاده‌های مناسب، راه‌های رسیدن به آن سخت شده و تقریبا خالی از جمعیتِ زائر می‌شده است تا اینکه متولیان امامزاده با همفکری یکدیگر تصمیم گرفتند از مردم بخواهند به جای شمع، «نمک» نذر امامزاده کنند تا در ایام زمستان برای آب کردن یخ و برف این محدوده به کار گیرند. این پیشنهاد بسیار مورد استقبال قرار میگیرد به طوری که در مدت کوتاهی، به ناچار اتاقکهایی برای نگهداری نمک ساخته می‌شود و برای مناطق مجاور، مثل دربند، اوین، نیاوران و ... سهمیه‌های نمک در نظر گرفته میشود تا برای آب کردن برفهای زمستانی مورد استفاده قرار گیرد. بعدها تمام این مناطق از جاده‌های قابل رفت و آمد برخوردار شدند اما این رسم همچنان پابرجا باقی ماند تا جایی که علت اصلی آن فراموش شده و متوسلان به آن حضرت همچنان برای گرفتن حاجات خود نذر نمک را به سایر نذورات ترجیح دادند. بعد از نمک، توزیع نان و پنیر و سبزی نیز در این امامزاده قابل توجه می‌باشد

تاریخچه بنای آستان امام زاده صالح (ع) تهران

پرسش ها و دیدگاههای کاربران

تا کنون هیچ پرسش و یا دیدگاهی در مورد این مقاله بیان نشده است

اولین پرسش و یا دیدگاه را شما ثبت نمایید

نظری دارید؟

برای نوشتن مطلب باید ابتدا با نام کاربری خود در سایت وارد شوید. عضو سایت نیستید؟ ثبت نام کنید.