جدیدترین اخبار >>> معجزه‌ای به نام سلول بنیادی



منتشر ‌شده ‌در ۱۳۹۶/۰۵/۱۷ ساعت ۰۹:۰۴     منبع خبر:

اگر اهدای عضو می‌تواند یک انسان را از دشواری‌ها نجات دهد، اهدای سلول‌های بنیادی می‌تواند زندگی دوباره‌ای به بیمارانی ببخشد که تنها یک معجزه می‌توانستند آنها را از مرگ نجات بدهد.

سلول‌های بنیادی خون‌ساز که در مغز استخوان‌ها تولید می‌شود‌‌ همان فرشته‌های نجاتی هستند که در بدن همه ما وجود دارند و بخش کوچکی از آن می‌تواند بیماری را که نفس‌های زندگی‌اش به شماره افتاده است از مرگ نجات دهد. بخش پیوند سلول‌های بنیادی بیمارستان شریعتی تنها روزنه امید بیمارانی است که درمان پزشکی برای آنها با بن‌بست مواجه شده و تنها راه نجات آنها پیوند سلول‌های بنیادی است؛ سلول‌هایی که باید فاکتورهای آن با سلول‌های بدن بیمار مطابقت داشته باشد و این یعنی در میان صدها هزار نفر شاید یک نفر از چنین سلول‌هایی برخوردار باشد.

دکتر کامبیز داوری، فوق‌تخصص آنکولوژی و خون، از جمله پزشکانی است که معتقد است سلول‌های بنیادی می‌تواند بیماری‌های صعب‌العلاج بسیاری را درمان کند. او که سال‌ها تجربه در زمینه درمان بیماری‌های خونی و عفونی کودکان در بیمارستان آیت‌الله‌موسوی ‌زنجان دارد با بیان اینکه از سلول‌های بنیادی می‌توان در کنار درمان بیماری‌هایی مانند تالاسمی و کم‌کاری مغزاستخوان و انواع سرطان، در تولید انواع و اقسام بافت‌ها استفاده کرد، می‌گوید:

«می‌توان با هدایت سلول‌های بنیادی به سمت بافت‌های مختلف مثل بافت استخوان، بافت هم‌بند و پوست و انواع بافت‌ها پیوندهایی انجام داد. سلول‌های بنیادی خون‌ساز در مغزاستخوان تولید می‌شوند و با پیوند این نوع سلول‌ها می‌توان بیماری‌هایی مانند انواع سرطان‌ها به‌خصوص سرطان خون، سرطان‌های لنف و حتی تومورهای توپر و انواع تومورهای بدخیم را درمان کرد.

همچنین برخی دیگر از بیماری‌های خونی ماند تالاسمی و انواع و اقسام بیماری‌هایی را که سلول‌های خون‌ساز بدن به آن مبتلا می‌شوند با پیوند سلول‌های بنیادی می‌توان درمان کرد و حیات دوباره‌ای به بیمار بخشید. تحقیقات نشان داده است که در برخی از بیماری‌های نقص ایمنی نیز با پیوند سلول‌های بنیادی می‌توان مسیر درمان آنها را هموار کرد».

دکتر داوری ادامه می‌دهد: «در ارتباط با اهدای سلول‌های بنیادی باید این نکته را ذکر کرد که همه کسانی که زنده هستند و به بیماری‌هایی مانند سرطان یا بیماری‌های خونی و قلبی و عروقی مبتلا نیستند می‌توانند سلول‌های بنیادی خود را اهدا کنند. برای اهدای این سلول‌ها ابتدا باید با نمونه خونی که از فرد داوطلب گرفته می‌شود و پس از فرایند آزمایش، HLA آن مشخص شود و در بانک سلول‌های بنیادی به ثبت برسد».

سلول‌های بنیادی هر انسانی HLA (آنتی ژن) خاص خود را دارد و برای پیوند سلول‌های بنیادی به بیمار باید HLA فرد دهنده و گیرنده همسان باشد و به نوعی از ۱۰ فاکتور اصلی حداقل ۹ فاکتو را دارا باشد. نخستین افرادی که می‌توانند به فرد بیمار سلول‌های بنیادی اهدا کنند و ضریب احتمال اینکه HLA آنها همسان باشد اقوام نزدیک هستند.

سلول‌هایی در انگلستان
دکتر داوری از یکی از نمونه‌های موفق پیوند استخوان یاد می‌کند: «یک نمونه آن پسر نوجوانی بود که سال‌ها با بیماری کم‌کاری مغز استخوان دست و پنجه نرم می‌کرد و خوشبختانه سلول‌های بنیادی مناسب در بدن پدربزرگ او پیدا شد و با پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز، این پسر سلامتی‌اش را دوباره به‌دست آورد».

اما در برخی موارد امکان پیدا‌کردن HLA مشابه در خویشاوندان، به‌خصوص بستگان درجه یک وجود ندارد و باید از افراد غریبه که HLA (آنتی ژن) مشابه دارند سلول‌های بنیادی مناسب برای پیوند پیدا کرد ولی با توجه به اینکه تعداد داوطلبانی که HLA خون را در بانک سلول‌های بنیادی ایران به ثبت رسانده‌اند و داوطلب اهدا هستند بسیار کم است به ناچار باید فرد مناسب را در بانک‌های جهانی پیدا کرد.

دکتر داوری می‌گوید: «این امر مستلزم هزینه‌های بسیار سنگین برای خانواده بیمار است. در یک نمونه، بیمار نوجوانی که مبتلا به تالاسمی ماژور بود پس از آنکه بین خویشاوندانش، سلول‌های بنیادی که HLA آنها همکلاس باشند پیدا نشد در بانک سلول‌های بنیادی کشور جست‌وجو کردیم و در این بانک نیز نمونه مشابه پیدا نشد و به ناچار در بانک‌های دیگر کشور‌ها جست‌وجو را ادامه دادیم. سرانجام سلول بنیادی مورد نظر را در بدن یک شهروند انگلیسی پیدا کردیم و خانواده این بیمار با هزینه‌های چندصد میلیون‌تومانی توانستند سلول‌های بنیادی مورد نظر را تهیه کنند و در بیمارستان شریعتی تهران این سلول‌ها به بدن این بیمار پیوند زده شد و خوشبختانه این پسر نوجوان پس از مدتی سلامتی‌اش را به‌دست آورد».

اهدای سلول بنیادی نیاز به جراحی ندارد!
بیش از ۴۰ هزار نفر داوطلبانه با انجام آزمایش HLA به عضویت بانک سلول‌های بنیادی ایران درآمده‌اند، درحالی‌که اگر بانک سلول‌های بنیادی خون‌ساز در کشور غنی باشد به‌راحتی می‌توان سلول‌های مورد نظر برای پیوند را در بانک داخلی و از میان هموطنان پیدا کرد و به این ترتیب خانواده بیماران متحمل هزینه‌های سنگین نخواهند شد.

دکتر داوری در این‌باره می‌گوید: «برخی تصور می‌کنند که برای اهدای سلول‌های بنیادی باید تحت عمل جراحی قرار‌بگیرند و خودشان را به تیغ جراحی بسپارند، درحالی‌که به هیچ عنوان نیاز به جراحی نیست. پس از آنکه مشخص شد HLA خون فرد داوطلب با بیمار مطابقت دارد، با تزریق دارو به فرد داوطلب، سلول‌های بنیادی‌ای که در مغزاستخوان تولید می‌شود در خون آزاد شده و خون وارد دستگاهی که شبیه دستگاه دیالیز است‌ شده و این سلول‌ها از خون استخراج و به فرد بیمار تزریق می‌شود.

سلول‌های بنیادی در چندساعت دوباره در بدن فرد داوطلب تولید می‌شود. تزریق دارو به هیچ عنوان عارضه‌ای ایجاد نمی‌کند و هیچ‌گونه عوارضی در پی نخواهد داشت. اهدای سلول‌های بنیادی یک کار انسانی است و انسان تا زمانی که زنده است می‌تواند با اهدای این سلول‌ها جان انسان‌های دیگری را که به‌خاطر بیماری‌ای مهلک درخطر مرگ قرار دارند نجات دهد».

بخشش زندگی وقتی زیبا‌تر می‌شود که بدانیم با این سلول‌ها بسیاری از کودکانی که مبتلا به سرطان یا بیماری‌های خونی و تالاسمی هستند از این بیماری‌ها نجات پیدا کرده و زندگی جدیدی را به دور از بیماری آغاز می‌کنند.

اهمیت بانک خون بندناف
دکتر داوری ادامه می‌دهد: «بانک خون بندناف یکی از مراکزی است که در کنار بانک سلول‌های بنیادی می‌تواند این سلول‌ها را تأمین کند. خانواده‌هایی که صاحب فرزند می‌شوند می‌توانند خون بندناف نوزادشان را به مراکزی که ذخیره‌سازی‌ می‌کنند اهدا کنند. برخی از خانواده‌ها تمایل دارند که خون بندناف نوزادشان را برای خود او ذخیره کنند و می‌توانند با پرداخت هزینه‌هایی این کار را انجام دهند، اما خانواده‌های دیگر که تمایلی به این کار ندارند می‌توانند آن را اهدا کنند».

او معتقد است: «در این مسیر نقش رسانه‌ها در زمینه اطلاع‌رسانی بسیار مهم است. رسانه‌ها باید به مردم این اطمینان را بدهند که اهدای سلول‌های بنیادی هیچ‌گونه عوارضی ندارد و با آن می‌توان جان انسان‌های زیادی را از مرگ نجات داد».

در بیمارستان‌ها خانواده‌هایی وجود دارند که فرزندشان به بیماری‌های خونی و کم‌کاری‌های مغز استخوان مبتلاست و متأسفانه نتوانسته‌اند سلول‌های بنیادی برای پیوند پیدا کنند. آنها حاضرند همه زندگی‌شان را بفروشند تا در نقطه‌ای از جهان این سلول‌های بنیادی را برای پیوند به فرزندشان تأمین کنند. اگر داوطلبان اهدای سلول‌های بنیادی بیشتر باشند و بانک سلول‌های بنیادی غنی‌تر شود شانس پیدا کردن این سلول‌ها در داخل کشور افزایش پیدا می‌کند.